*राष्ट्रीय सेवा योजना दिनानिमित्त आपत्ती व्यवस्थापन कक्षाची स्थापना

शारीक शेख @ जिल्हा प्रतिनिधी

लोणार, दि. २४ सप्टेंबर २०२६ : 

अमृत सेवाभावी संस्था, परभणी संचालित कै. कु. दुर्गा क. बनमेरू विज्ञान महाविद्यालय, लोणार येथे राष्ट्रीय सेवा योजना दिनाचे औचित्य साधून ‘आपत्ती व्यवस्थापन कक्षाची’ स्थापना करण्यात आली. तसेच ‘Fire & Safety’ अर्थात अग्निसुरक्षा विषयावर प्रत्यक्ष प्रात्यक्षिक व मार्गदर्शन आणि ‘नशामुक्त युवा फॉर विकसित भारत’ अभियानांतर्गत सामूहिक नशामुक्ती शपथ घेण्यात आली.

हा उपक्रम कै. कु. दुर्गा क. बनमेरू विज्ञान महाविद्यालय, लोणार, राष्ट्रीय सेवा योजना, कै. कमलाबाई बनमेरू महिला महाविद्यालय, लोणार आणि लोणार नगरपालिका अग्निशमन दल यांच्या संयुक्त विद्यमाने आयोजित करण्यात आला.

कार्यक्रमाची सुरुवात प्रतिमा पूजन व विद्यापीठ गीताने झाली. त्यानंतर मान्यवरांचे स्वागत करण्यात आले. कार्यक्रमाच्या अध्यक्षस्थानी महाविद्यालयाचे प्राचार्य डॉ. प्रकाश बनमेरू होते. प्रमुख अतिथी म्हणून डॉ. संतोष बनमेरू, सचिव, अमृत सेवाभावी संस्था, परभणी उपस्थित होते. कार्यक्रमास राष्ट्रीय सेवा योजना क्षेत्रीय समन्वयक डॉ. कमलाकर वाव्हळ यांचे मार्गदर्शन लाभले.

यावेळी लोणार नगरपालिका अग्निशमन दलाचे फायरमन श्री. प्रभू उत्तम सानप व श्री. अशोक अर्जुन मादनकर यांची प्रमुख उपस्थिती होती.

नव्याने स्थापन झालेल्या राष्ट्रीय सेवा योजना युनिटच्या स्वयंसेवकांना राष्ट्रीय सेवा योजना दिनाचे महत्त्व सांगताना डॉ. कमलाकर वाव्हळ यांनी राष्ट्रीय सेवा योजना ही भारत सरकारच्या युवा कार्यक्रम व क्रीडा मंत्रालयाची योजना असून विद्यार्थ्यांमध्ये सामाजिक बांधिलकी, स्वयंसेवाभाव, नेतृत्वगुण आणि राष्ट्रसेवेची भावना विकसित करणे हा तिचा प्रमुख उद्देश असल्याचे सांगितले.

२४ सप्टेंबर १९६९ रोजी राष्ट्रीय सेवा योजनेची सुरुवात तत्कालीन केंद्रीय शिक्षणमंत्री डॉ. व्ही. के. आर. व्ही. राव यांच्या हस्ते ३७ विद्यापीठांमध्ये सुमारे ४० हजार स्वयंसेवकांसह झाली. त्यामुळे दरवर्षी २४ सप्टेंबर हा ‘राष्ट्रीय सेवा योजना दिन’ म्हणून साजरा केला जातो. विद्यार्थ्यांच्या सर्वांगीण व्यक्तिमत्त्व विकासात राष्ट्रीय सेवा योजनेची महत्त्वपूर्ण भूमिका असून, ‘Not Me But You’ या भावनेतून विद्यार्थ्यांनी समाजसेवेत सक्रिय सहभाग घ्यावा, असे आवाहन डॉ. वाव्हळ यांनी केले.

 *अग्निसुरक्षेबाबत प्रत्यक्ष प्रात्यक्षिक* 

कार्यक्रमाचे विशेष आकर्षण ठरले ते Fire & Safety विषयावरील प्रत्यक्ष प्रात्यक्षिक. लोणार नगरपालिका अग्निशमन दलाच्या प्रतिनिधींनी विद्यार्थ्यांना आग लागण्याची विविध कारणे, आग प्रतिबंधक उपाययोजना, अग्निशामक यंत्रांचा योग्य वापर, आपत्कालीन परिस्थितीत घ्यावयाची खबरदारी आणि सुरक्षितरीत्या बाहेर पडण्याच्या उपाययोजनांबाबत सविस्तर मार्गदर्शन केले.

अग्निशमन दलाच्या जवानांनी आग विझविण्यासाठी वापरण्यात येणारी साधने, अग्निशामक यंत्राचा प्रत्यक्ष वापर, आग लागल्यानंतर करावयाच्या तातडीच्या उपाययोजना आणि आपत्कालीन प्रसंगी बचावकार्याची पद्धत यांचे विद्यार्थ्यांसमोर प्रात्यक्षिक करून दाखविले.

विद्यार्थ्यांनी या प्रात्यक्षिकात उत्स्फूर्त सहभाग घेतला. आग लागल्यास घाबरून न जाता प्रसंगावधान राखणे, स्वतःची व इतरांची सुरक्षितता सुनिश्चित करणे आणि आवश्यकतेनुसार तातडीने अग्निशमन दलाशी संपर्क साधणे आवश्यक असल्याचे यावेळी सांगण्यात आले.

‘ *नशामुक्त युवा फॉर विकसित भारत’अंतर्गत सामूहिक शपथ* 

कार्यक्रमात ‘नशामुक्त युवा फॉर विकसित भारत’ या अभियानांतर्गत विद्यार्थ्यांना सामूहिक नशामुक्तीची शपथ देण्यात आली. युवकांनी सर्व प्रकारच्या व्यसनांपासून दूर राहून निरोगी, सक्षम व जबाबदार जीवन जगावे तसेच विकसित भारताच्या निर्मितीत सक्रिय योगदान द्यावे, असे आवाहन रासेयो कार्यक्रम अधिकारी डॉ. महेंद्र भिसे यांनी केले.

यानंतर NSS गीत व NSS Clap घेण्यात आले. राष्ट्रीय सेवा योजना विद्यार्थ्यांमध्ये सामाजिक संवेदनशीलता, नेतृत्वगुण, शिस्त, स्वयंसेवाभाव आणि राष्ट्रप्रेमाची भावना विकसित करणारे प्रभावी व्यासपीठ असल्याचे मान्यवरांनी नमूद केले.

 *आपत्ती व्यवस्थापन कक्षामुळे महाविद्यालयाची सुरक्षा व्यवस्था अधिक सक्षम:* 

महाविद्यालयात नव्याने स्थापन करण्यात आलेला आपत्ती व्यवस्थापन कक्ष विद्यार्थ्यांमध्ये आपत्तीपूर्व तयारी, आपत्तीच्या वेळी तातडीच्या उपाययोजना आणि आपत्तीनंतरच्या बचावकार्याबाबत जागरूकता निर्माण करण्यासाठी महत्त्वपूर्ण ठरणार आहे. या कक्षाच्या माध्यमातून महाविद्यालयात वेळोवेळी आपत्ती व्यवस्थापन प्रशिक्षण, अग्निसुरक्षा प्रात्यक्षिके, प्राथमिक उपचार प्रशिक्षण आणि जनजागृतीपर उपक्रम राबविण्यात येणार असल्याचे यावेळी सांगण्यात आले.

कार्यक्रमाच्या शेवटी आभार प्रदर्शन करण्यात आले. शिक्षक, शिक्षकेतर कर्मचारी, राष्ट्रीय सेवा योजना स्वयंसेवक तसेच विद्यार्थ्यांच्या उत्स्फूर्त सहभागामुळे कार्यक्रम यशस्वी झाला.

राष्ट्रीय सेवा योजना दिनानिमित्त आयोजित या उपक्रमातून विद्यार्थ्यांमध्ये ‘सेवा, सुरक्षा आणि सामाजिक बांधिलकी’ यांचा प्रभावी संदेश पोहोचला. आपत्ती व्यवस्थापन व अग्निसुरक्षेचे प्रत्यक्ष प्रशिक्षण, तसेच नशामुक्तीची सामूहिक शपथ यामुळे विद्यार्थ्यांमध्ये सामाजिक जबाबदारी आणि सुरक्षिततेविषयीची जाणीव अधिक दृढ झाली.