आंतरराष्ट्रीय महिला दिन - इतिहास आणि गरज

संकलन - कीर्तीराज घुगे (प्रतिनिधी)

संयुक्त राष्ट्रसंघाकडून मान्यता मिळाल्यानंतर दरवर्षी ८ मार्च रोजी आंतरराष्ट्रीय महिला दिन साजरा केला जातो. हा दिवस विशेषतः महिलांच्या कामगिरीचा गौरव करण्यासाठी साजरा केला जातो. आंतरराष्ट्रीय महिला दिन केवळ महिलांच्या योगदानाची, त्यागाची आणि तपश्चर्याची आठवण करून देत नाही तर महिलांना पुढे जाण्यासाठी प्रेरणा देतो. या दिवसाची सुरुवात अमेरिकेतील न्यूयॉर्क शहरातून झाली. ज्यामध्ये महिलांनी त्यांच्या हक्कांसाठी आंतरराष्ट्रीय महिला दिन सुरू केला. युनायटेड नेशन्सने महिलांच्या कर्तृत्वाचा सन्मान करण्यासाठी हा दिवस ओळखला आहे. आंतरराष्ट्रीय महिला दिन पहिल्यांदा 1911 मध्ये साजरा करण्यात आला. कम्युनिस्ट कार्यकर्त्या क्लारा झेटकिन यांनी आंतरराष्ट्रीय दिवसाची निर्मिती सुचविली होती. 1910 मध्ये कोपनहेगन येथे कार्यरत महिलांच्या आंतरराष्ट्रीय परिषदेत त्यांनी ही कल्पना मांडली. या परिषदेत 17 देशांतील 100 महिलांनी एकमताने यावर सहमती दर्शवली. ऑस्ट्रिया, डेन्मार्क, जर्मनी आणि स्वित्झर्लंड या देशांमध्ये 1911 मध्ये पहिल्यांदा आंतरराष्ट्रीय महिला दिन साजरा करण्यात आला.

आंतरराष्ट्रीय महिला दिनाच्या निर्मितीसाठी क्लाराच्या सूचनेने तारीख निश्चित केली नाही, परंतु 1917 च्या युद्धकालीन संपामुळे ती औपचारिक झाली नाही, जेव्हा रशियन महिलांनी "ब्रेड आणि शांतता" ची मागणी केली. चार दिवसांनंतर राजाला युद्धकाळानंतर राजीनामा देण्यास भाग पाडले गेले. संप आणि हंगामी सरकारने महिलांना मतदानाचा अधिकार दिला. हा संप 8 मार्च रोजी सुरू झाला, त्यामुळे हा दिवस आंतरराष्ट्रीय महिला दिन म्हणून साजरा केला जाऊ लागला. 

या वर्षी, आंतरराष्ट्रीय महिला दिनाचा उत्सव महिलांमध्ये "गुंतवणूक: प्रगतीचा वेग" या थीमवर लक्ष केंद्रित करेल. यूएन वुमनच्या मते, “जग अनेक संकटांना तोंड देत आहे, ज्यामध्ये भू-राजकीय संघर्षांपासून ते गरिबीच्या वाढत्या पातळीपर्यंत आणि हवामान बदलाच्या वाढत्या परिणामांपर्यंत. ही आव्हाने केवळ महिलांना सक्षम करणाऱ्या उपायांद्वारेच हाताळली जाऊ शकतात. "महिलांमध्ये गुंतवणूक करून, आम्ही बदल घडवून आणू शकतो आणि सर्वांसाठी निरोगी, सुरक्षित आणि अधिक समान जगाकडे संक्रमणास गती देऊ शकतो."

त्याच वेळी, आंतरराष्ट्रीय महिला दिन 2024 च्या मोहिमेची थीम 'इन्स्पायर इनक्लूजन' आहे. इतरांना स्त्रियांच्या समावेशास समजून घेण्यास आणि महत्त्व देण्यास प्रेरित करणे हे उद्दिष्ट आहे जेणेकरून आपण एक चांगले जग निर्माण करू शकू.

भारतीय संस्कृतीत महिलांच्या सन्मानाला खूप महत्त्व दिले गेले आहे. म्हणजेच ज्या घरात स्त्री निवास करते त्या घरात देव वास करतात असे भारतीय शास्त्रातही सांगितले आहे. पण सध्याची परिस्थिती पाहता महिलांच्या सन्मानाचा खूप अपमान झाला आहे. लैंगिक एकता आणि समानतेची जाणीव समाजाला व्हावी यासाठी दरवर्षी ८ मार्च रोजी आंतरराष्ट्रीय महिला दिन साजरा केला जातो.