राज्य सरकारचा महत्त्वपूर्ण निर्णय शासकीय वसतिगृहांच्या नावांतून 'मागासवर्गीय' शब्द कायमचा वगळला, आता दिली जाणार महापुरुषांची नावे.

 

 राजपाल बनसोड प्रतिनिधी दिग्रस 

 दिग्रस : महाराष्ट्र राज्याच्या सामाजिक न्याय आणि विशेष सहाय्य विभागाच्या अखत्यारीत चालवल्या जाणाऱ्या शासकीय वसतिगृहांबाबत राज्य शासनाने एक अतिशय महत्त्वाचे आणि संवेदनशील पाऊल उचलले आहे. शासनाने जारी केलेल्या नव्या आदेशानुसार, राज्यामध्ये चालवल्या जाणाऱ्या सर्व शासकीय वसतिगृहांच्या नावांमध्ये आता मोठा बदल करण्यात येणार असून, त्यांच्या नावातून मागासवर्गीय हा शब्द कायमस्वरूपी हटवण्यात आला आहे. या शब्दाच्या जागी आता देशातील महान विचारवंतांची आणि महापुरुषांची नावे या वसतिगृहांना दिली जाणार आहेत. संपूर्ण महाराष्ट्रामध्ये सामाजिक न्याय विभागाच्या माध्यमातून तब्बल ४४९ शासकीय वसतिगृहे विद्यार्थ्यांसाठी चालवली जातात. यापैकी बहुसंख्य वसतिगृहांच्या नावामध्ये आतापर्यंत मागासवर्गीय असा स्पष्ट उल्लेख करण्यात येत होता. शासनाच्या या नवीन निर्णयामध्ये असे नमूद करण्यात आले आहे की, मागासवर्गीय या शब्दामुळे समाजामध्ये असलेली दरी, विषमता आणि शोषणाची जाणीव अधोरेखित होते. तसेच, अशा नावामुळे या संस्थांकडे बघण्याचा समाजाचा दृष्टिकोनही बदलतो आणि या वसतिगृहांमध्ये राहून आपले शिक्षण पूर्ण करणाऱ्या विद्यार्थ्यांच्या मनामध्ये एक प्रकारचा न्यूनगंड किंवा कमीपणाची भावना निर्माण होण्याची दाट शक्यता असते. समाजातील हीच दरी कमी करण्यासाठी, समानता प्रस्थापित करण्यासाठी आणि विद्यार्थ्यांचे मनोबल वाढवण्यासाठी सरकारने हा शब्द नावामधून काढून टाकण्याचा ऐतिहासिक निर्णय घेतला आहे. अशा प्रकारे असणार नवीन नामकरण:

शासनाने एकूण ४४९ पैकी ४१६ वसतिगृहांच्या नावात बदल करण्यास आपली अधिकृत मंजुरी दिली आहे. ज्या वसतिगृहांना याआधीपासूनच महापुरुषांची आणि संतांची नावे देण्यात आली आहेत, ती तशीच कायम ठेवली जाणार आहेत. यामध्ये प्रामुख्याने डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर, संत तुकाराम, संत सखुबाई, संत रामदास आणि संत गाडगे महाराज अशा नावांचा समावेश आहे. मात्र, आता यापुढे नव्या बदलांनुसार सर्व वसतिगृहांमधून 'मागासवर्गीय' हा शब्द पूर्णपणे वगळला जाईल. राज्यातील मुलांच्या शासकीय वसतिगृहांना आता 'भारतरत्न डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर शासकीय वसतिगृह' असे नाव दिले जाणार आहे, तर मुलींच्या शासकीय वसतिगृहांना 'क्रांतीज्योती सावित्रीबाई फुले शासकीय वसतिगृह' या नावाने ओळखले जाईल. याशिवाय, सातारा येथील एका शासकीय मुलींच्या वसतिगृहाचे विशेष नामकरण 'पुण्यश्लोक अहिल्याबाई होळकर शासकीय वसतिगृह' असे करण्यात आले आहे. विशेष बाब म्हणजे, केवळ सध्या अस्तित्वात असलेल्या जुन्या वसतिगृहांनाच नाही, तर भविष्यात राज्यामध्ये नव्याने उभारण्यात येणाऱ्या सर्व मुलांच्या वसतिगृहांना डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचे, तर मुलींच्या वसतिगृहांना सावित्रीबाई फुले यांचेच नाव दिले जाणार आहे. या महत्त्वपूर्ण बदलासाठी समाजकल्याण आयुक्तालयाच्या वतीने गेल्या वर्षीच राज्य सरकारकडे एक सविस्तर प्रस्ताव पाठवण्यात आला होता. या प्रस्तावावर आता शासनाने अधिकृतपणे शिक्कामोर्तब केले असून, हा निर्णय विद्यार्थ्यांच्या हिताच्या दृष्टीने अत्यंत मोलाचा मानला जात आहे.