भक्तीची बालवयात रुजलेली बीजे… संस्कारांची भक्कम शिदोरी अन्‌ किर्तनातून समाजप्रबोधनाची वाटचाल!

कु. ह.भ.प. ज्ञानेश्वरी ताई साबळे यांचा प्रेरणादायी परमार्थिक जीवनप्रवास

बुध दि[ प्रकाश राजेघाटगे ] 

महाराष्ट्रातील सुप्रसिद्ध युवा किर्तनकार कु. ह.भ.प. ज्ञानेश्वरी ताई साबळे यांचा परमार्थिक जीवनप्रवास म्हणजे श्रद्धा, संस्कार, साधना, संघर्ष, मेहनत, गुरूंचे मार्गदर्शन आणि समाजप्रबोधन यांचा सुंदर संगम आहे. बालवयात मनात रुजलेली भक्तीची बीजे आज कीर्तन, प्रवचन आणि समाजप्रबोधनाच्या रूपाने एका वटवृक्षात रूपांतरित झाली आहेत.

चौथीपासूनच संगीताची साधना; तिथून सुरू झाला परमार्थाचा प्रवास!

ज्ञानेश्वरी ताईंना इयत्ता चौथीपासून बारामती येथील संगीत विद्यालयात गायनाचे वर्ग लावण्यात आले. याच ठिकाणापासून त्यांच्या कलेच्या आणि परमार्थिक प्रवासाची पहिली पायाभरणी झाली. पुढे त्यांचे वडील ह.भ.प. नितीन महाराज साबळे यांनी हनुमंतवाडी येथे श्री संत जगद्गुरू तुकोबाराय वारकरी शिक्षण संस्था आणली. या संस्थेच्या माध्यमातून ज्ञानेश्वरी ताईंना गायनासोबतच कीर्तन, प्रवचन आणि पखवाज यांची गोडी निर्माण झाली आणि परमार्थिक क्षेत्रातील त्यांची वाटचाल अधिक दृढ झाली.

त्यांच्या जीवनात आई-वडिलांचे संस्कार हे सर्वात मोठे अधिष्ठान ठरले. मातोश्री ह.भ.प. सुनिताताई नितीन साबळे आणि वडील ह.भ.प. नितीन महाराज साबळे यांनी भक्ती, संतविचार, संस्कार आणि परमार्थाची जी शिदोरी दिली, त्यातूनच ताईंच्या व्यक्तिमत्त्वाला आकार मिळत गेला.

पहिले किर्तन अन्‌ मिळाला आत्मविश्वासाचा पहिला आशीर्वाद!

ज्ञानेश्वरी ताईंचे पहिले किर्तन शिंगणापूर येथील मोही गावात दत्तजयंतीनिमित्त झाले. या पहिल्याच किर्तनाला भाविकांकडून उत्स्फूर्त प्रतिसाद मिळाला. संपूर्ण सप्ताहामध्ये “तुमचे कीर्तन एक नंबर झाले” असा मिळालेला प्रतिसाद त्यांच्या परमार्थिक वाटचालीला मोठा आत्मविश्वास देणारा ठरला.

कीर्तन क्षेत्रात त्यांना परकाळे आबा, श्री संत जगद्गुरू तुकोबाराय वारकरी शिक्षण संस्था आणि किर्तनाचे गुरू धनंजय महाराज यांचे मार्गदर्शन लाभले. तसेच डोंबाळवाडीचे वाघ काका यांनी ताईंना किर्तनासाठी मोठे प्रोत्साहन दिले. त्यांच्या प्रोत्साहनामुळे अनेक ठिकाणी कीर्तन करण्याची संधी मिळाली आणि ताईंच्या कलेला व्यापक व्यासपीठ मिळत गेले.

संकट आले; पण भगवंतावरील श्रद्धा अधिक दृढ झाली!

परमार्थाच्या वाटचालीत ताईंना विशेष अडचणी आल्या नाहीत; मात्र शिक्षण घेत असताना आलेला एक प्रसंग त्यांच्या मनावर कायमचा कोरला गेला.

बारामतीला संगीताच्या क्लास जात असताना नदी ओलांडावी लागत असे. पावसाळ्याचे दिवस होते. जाताना नदीला पाणी नव्हते; मात्र वर्ग सुटल्यानंतर जोरदार पाऊस झाल्याने नदीला मोठ्या प्रमाणात पाणी आले. रात्री आठ वाजता क्लास सुटल्यानंतर परतीच्या प्रवासात नदी पार करताना त्यांच्या वाहनाचा काही भाग पाण्यात बुडाला. मात्र सुदैवाने त्या सुखरूप बाहेर पडल्या.

या प्रसंगाने त्यांच्या मनात भगवंतावरील श्रद्धा आणखी दृढ झाली. त्या म्हणतात, “भगवंत पाठीशी असला की कोणतेही संकट मोठे नसते. संकट आले तरी भगवंत त्यातून सुखरूप बाहेर काढतो.” या अनुभवाने त्यांच्या परमार्थिक जीवनाला श्रद्धेची आणखी भक्कम जोड मिळाली.

प्रभावी वाणी अन्‌ समाजप्रबोधनाची तळमळ!

ज्ञानेश्वरी ताईंच्या किर्तनात भक्ती आहे, संतविचार आहेत, संस्कार आहेत, नाममहिमा आहे आणि समाजप्रबोधनाची तळमळ आहे. त्यांच्या ओघवत्या वाणीमधून संतांचे विचार, वारकरी संप्रदायाची शिकवण, सदाचार, कर्तव्य, संस्कार आणि सकारात्मक जीवनदृष्टी भाविकांपर्यंत पोहोचते.

त्यांचे कीर्तन हे केवळ मनोरंजनाचे माध्यम नसून मनाला भक्तीची अनुभूती देत जीवनाला योग्य दिशा देणारे प्रभावी माध्यम बनले आहे.

बालवयात रुजलेली बीजे आज वटवृक्ष बनली!

चौथीपासून सुरू झालेली गायनाची साधना, त्यानंतर वारकरी शिक्षण संस्थेतून मिळालेले ज्ञान, गुरूंचे मार्गदर्शन, आई-वडिलांचे संस्कार, अखंड मेहनत, साधना आणि श्री विठ्ठलावरील अढळ श्रद्धा यामुळे ज्ञानेश्वरी ताईंनी युवा कीर्तनकार म्हणून स्वतःची स्वतंत्र ओळख निर्माण केली आहे.

त्यांच्या जीवनप्रवासात संघर्षापेक्षा श्रद्धेची ताकद आणि साधनेचा मार्ग अधिक ठळकपणे दिसून येतो. प्रत्येक अनुभवातून शिकत, गुरूंच्या मार्गदर्शनाचा आदर करत आणि संतविचारांना जीवनाचा आधार मानत त्यांची परमार्थिक वाटचाल सुरू आहे.

भविष्यात मुलींसाठी वारकरी शिक्षण संस्था उभारण्याचे स्वप्न!

ज्ञानेश्वरी ताईंच्या मनात भविष्यासाठी एक सुंदर आणि व्यापक संकल्प आहे—किर्तन क्षेत्रात आयुष्यभर ठामपणे उभे राहणे आणि मुलींसाठी स्वतंत्र वारकरी शिक्षण संस्था सुरू करणे.

आज मुलींनीही वारकरी संप्रदाय, किर्तन, प्रवचन, गायन, पखवाज आणि संतवाङ्मयाचा अभ्यास करून अध्यात्मिक क्षेत्रात पुढे यावे, त्यांना योग्य शिक्षण आणि व्यासपीठ मिळावे, या भावनेतून त्यांचे हे स्वप्न आकार घेत आहे.

परमार्थ, संस्कार आणि समाजसेवेचा सुंदर संगम!

कु. ह.भ.प. ज्ञानेश्वरी ताई साबळे यांचा जीवनप्रवास हा बालवयात रुजलेल्या भक्तीपासून समाजप्रबोधनाच्या व्यापक ध्येयापर्यंत पोहोचलेला प्रेरणादायी प्रवास आहे. त्यांच्या या वाटचालीमागे आई-वडिलांचे संस्कार, गुरूंचे मार्गदर्शन, कुटुंबीयांची साथ, सहकाऱ्यांचे प्रोत्साहन, अखंड साधना आणि श्री विठ्ठलावरील अढळ विश्वास आहे.

आजच्या धावपळीच्या युगात तरुण पिढीने संतविचारांकडे वळावे, संस्कारांची जपणूक करावी, नामस्मरण करावे आणि जीवनाला चांगल्या विचारांची दिशा द्यावी, हा संदेश त्यांच्या कीर्तनातून सातत्याने दिला जात आहे.

चौथीपासून सुरू झालेली स्वरांची साधना… वारकरी शिक्षणातून मिळालेली परमार्थाची दिशा… गुरूंच्या मार्गदर्शनातून घडलेली किर्तनाची वाटचाल… संकटातून अधिक दृढ झालेली भगवंतावरील श्रद्धा… आणि भविष्यात मुलींसाठी वारकरी शिक्षण संस्था उभारण्याचे स्वप्न—हा आहे कु. ह.भ.प. ज्ञानेश्वरी ताई साबळे यांच्या प्रेरणादायी जीवनप्रवासाचा सार!

श्री विठ्ठल चरणी मनःपूर्वक प्रार्थना!

ज्ञानेश्वरी ताईंच्या वाणीतून संतविचार, भक्ती, संस्कार आणि समाजप्रबोधनाचा संदेश असंख्य भाविकांपर्यंत पोहोचत राहो. त्यांच्या हातून वारकरी संप्रदायाची आणि समाजाची अशीच आध्यात्मिक सेवा घडत राहो, त्यांच्या कार्याला दिवसेंदिवस व्यापक स्वरूप प्राप्त होवो आणि त्यांच्या जीवनाची ही परमार्थिक वाटचाल असंख्य मुली व तरुणांसाठी प्रेरणादायी ठरो, हीच श्री विठ्ठल चरणी मनःपूर्वक प्रार्थना!

“नामात शक्ती… संस्कारात दिशा… संतविचारात प्रेरणा… श्रद्धेत सामर्थ्य… आणि परमार्थात जीवनाचे खरे समाधान!”